I. Vấn đề về thuế, phí, lệ phí

1. Báo Thanh niên (6/9) có bài “Người dân phải chờ hơn 3 năm mới được sửa thuế?”; Báo Tuổi trẻ (6/9) có bài “Nâng mức giảm trừ gia cảnh: Chờ đến năm 2026 là quá chậm!” cho biết: Hôm nay (6/9), UBTVQH sẽ tổ chức Hội nghị toàn quốc lần thứ nhất triển khai luật, nghị quyết của Quốc hội khóa XV. Trong đó, Bộ Tài chính cho biết Chính phủ đã có báo cáo trình UBTVQH trong đó đề xuất xây dựng dự án Luật Thuế TNCN sửa đổi, đề nghị đưa vào chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2025, dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp tháng 10/2025 và thông qua tại kỳ họp tháng 5/2026.

Trao đổi với báo Tuổi trẻ, nhiều ĐBQH và chuyên gia khẳng định, việc chờ đến khi Luật Thuế TNCN sửa đổi được Quốc hội thông qua tại kỳ họp tháng 5/2026 mới điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh là quá chậm, trong khi mức giảm trừ này đã quá lạc hậu so với mức sống của người dân hiện nay.

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh (Học viện Tài chính) cho rằng, cần sớm sửa đổi Luật Thuế TNCN; có thể nâng mức giảm trừ gia cảnh lên 18-20 triệu đồng/tháng với người nộp thuế. Với người phụ thuộc, tỷ lệ nâng cũng cần tương xứng, khoảng 8-10 triệu đồng/tháng.

Ông Lưu Bình Nhưỡng, Phó Ban Dân nguyện của UBTVQH cho rằng, những bất cập của Luật Thuế TNCN đã được đề nghị sửa đổi từ năm 2018. Thực tế, cử tri nhiều địa phương,…đã kiến nghị nâng mức giảm trừ gia cảnh lên vì quy định hiện tại quá lạc hậu, không phù hợp thực tế. Để sửa toàn diện luật này mất nhiều thời gian do phải trải qua nhiều quy trình và đưa vào chương trình xây dựng luật. Trước mắt, để nâng mức giảm trừ gia cảnh, cơ quan chức năng có thể kiến nghị Quốc hội xem xét và đưa nội dung này vào Nghị quyết chung của kỳ họp Quốc hội gần nhất. Như vậy, mới tháo gỡ kịp thời khó khăn cho người nộp thuế.

Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh thì cho rằng, không nên đánh thuế 7 bậc như hiện nay, nên giảm xuống còn 3 bậc và theo sát tình hình. Việc để đến năm 2025 mới xem xét sửa Luật Thuế TNCN là quá chậm. Đối với luật này, có thể xem xét thành lập tổ công tác đặc biệt của Quốc hội để phối hợp với cơ quan soạn thảo là Bộ Tài chính để xem xét sửa đổi toàn diện luật này. Những vấn đề nào cấp bách, cần sửa sớm, có thể đưa vào thảo luận, đưa vào nghị quyết chung của kỳ họp như việc giảm 2% thuế GTGT vừa qua.

Báo Thanh niên cũng dẫn ý kiến luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc công ty Luật ANVI cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, nhiều người lao động đã bị giảm mạnh thu nhập, đời sống khó khăn. Những bất hợp lý, lạc hậu trong quy định về thuế TNCN như mức giảm trừ gia cảnh, các bậc thuế lũy tiến chưa hợp lý lẽ ra cần phải được ưu tiên sửa đổi sớm hơn vì tác động đến toàn dân.

II. Vấn đề về quản lý giá

2. Các báo: Tiền Phong; Sài gòn Giải phóng; Hà nội mới; Người lao động (6/9) có tin “Giá xăng tiếp tục tăng”; Quân đội nhân dân; Vietnamnet, Vnexpress; Thanh niên; Tuổi trẻ (5/9) có tin“Giá xăng dầu đồng loạt tăng từ 15 giờ chiều nay 5.9” và rất nhiều báo khác cho biết: Chiều ngày 5/9, liên Bộ Tài chính - Công Thương quyết định điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu. Theo đó, giá xăng E5RON 92 tăng 132 đồng/lít, xăng RON 95 tăng 270 đồng/lít. Giá dầu diesel 0.05S tăng 291 đồng/lít; dầu hỏa tăng 505 đồng/lít, dầu mazut 180CST 3.5S giảm 277 đồng/kg. Tại kỳ điều hành, liên Bộ tiếp tục không trích lập và dừng chi từ Quỹ bình ổn giá xăng dầu.

Cũng liên quan đến điều hành giá xăng dầù, sáng 5/9, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Công điện giao Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan theo dõi sát diễn biến thị trường xăng dầu thế giới và tình hình sản xuất, kinh doanh xăng dầu trong nước để điều hành giá, sử dụng Quỹ Bình ổn giá phù hợp, kịp thời, hiệu quả đúng quy định.

3. Báo Lao Động (6/9) có bài “Giá xăng tăng 6 lần liên tiếp: Cơm, phở, giọt dầu ăn… cũng đồng loạt tăng theo” và “Bài toán giảm độ sốc cho nền kinh tế” cho biết: Biến động tăng mạnh của giá xăng dầu đã ảnh hưởng nhiều tới chi phí đầu vào của các DN sản xuất, từ đó tác động mạnh tới giá thành phẩm. Để kiểm soát chỉ số CPI, lạm phát cũng như giúp người dân và DN “chịu đựng” được, các chuyên gia cho rằng, cần sớm có các giải pháp điều tiết, bình ổn đồng thời nên xem xét giảm thuế để “hạ nhiệt” giá xăng dầu.

Trao đổi với Lao Động, chuyên gia kinh tế Vũ Vinh Phú - nguyên Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội - cho biết, giá xăng dầu chỉ dao động trong khoảng từ 19.000-22.000 đồng, mức giá này không vượt quá “sức chịu đựng” của người dân và doanh nghiệp. Còn khi giá xăng trên 22.000 đồng thì điều hành đã có vấn đề, phải tìm cách điều tiết.

Về giải pháp, trước hết, trong các kỳ điều chỉnh giá xăng dầu tới đây, Liên Bộ Công Thương - Tài chính cần chi sử dụng Quỹ bình ổn xăng dầu (Quỹ Bog) để “ngăn” đà tăng của giá xăng, bởi hiện nay, Quỹ Bog có số dư khá lớn. Đặc biệt, đẩy mạnh thực hiện các giải pháp đảm bảo cung cầu, đồng thời rà soát, đánh giá hệ thống phân phối xăng dầu để có điều chỉnh cơ cấu cho phù hợp với thực tế trong nước. Tăng cường kiểm soát các trường hợp lợi dụng tăng giá xăng dầu để tăng giá hàng hóa một cách bất hợp lý” - ông nói.

Chuyên gia kinh tế Trần Thanh Hải nêu quan điểm, để tránh tác động của lạm phát từ việc giá xăng tăng thì trong thời gian tới, có lẽ Nhà nước cần xem xét giảm thuế bảo vệ môi trường tương tự năm 2022. Doanh nghiệp cần chủ động hơn trong việc quản lý chuỗi cung ứng, đặt hàng sớm khi giá còn chưa tăng cũng như tìm các nguồn hàng thay thế nếu như giá cả các nguyên liệu đầu vào gia tăng.

4. Báo Lao Động (6/9) có bài “Thanh tra 4 doanh nghiệp xăng dầu: Lộ diện vi phạm, nghi vấn chiếm dụng Quỹ Bình ổn” cho biết: Trong số 4 doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu bị kiểm tra việc chấp hành quy định về điều kiện kinh doanh; hệ thống phân phối, mua bán xăng dầu theo hệ thống phân phối – đã có doanh nghiệp để xảy ra nhiều sai phạm về nghĩa vụ nộp thuế, chưa đảm bảo số lượng đại lý theo quy định, đặc biệt chưa chuyển toàn bộ số tiền Quỹ Bình ổn xăng dầu vào NSNN.

Một số chuyên gia cho rằng, việc đặt Quỹ Bình ổn tại doanh nghiệp và Thuế Bảo vệ môi trường là hình thức đặt trứng trong một giỏ. Khi doanh nghiệp làm ăn bết bát, nợ thuế lớn thì sẽ có khả năng bị chiếm dụng, thậm chí chiếm đoạt nguồn quỹ, thuế này của Nhà nước. Ông Nguyễn Xuân Thắng – Giám đốc Công ty TNHH Hải Âu Phát – một doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu ở Lâm Đồng cảm thấy “Quỹ bình ổn xăng dầu đang trở thành “quỹ bất ổn” phần nhiều do năng lực quản lý yếu kém của cơ quan chức năng; làm mất đi ý nghĩa vốn có của quỹ, hệ lụy cao hơn gây bất ổn thị trường”.

5. Báo Người lao động (6/9) có tin “Vì sao giá điện phải “cõng” khoản lỗ của EVN?” cho biết: Ngày 5/9, Cục Điều tiết điện lực – Bộ Công thương có thông tin phản hồi về việc tại Dự thảo sửa đổi Quyết định số 24/2017/QĐ-TTg (QĐ 24) về cơ chế điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân đề xuất giá điện tính thêm khoản lỗ của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Trước đó, một số ý kiến thời gian gần đây cho rằng việc hạch toán khoản lỗ (chênh lệch tỉ giá, lỗ kinh doanh…) của EVN là không phù hợp.

Theo Cục Điều tiết điện lực, các thành phần cấu thành giá bán lẻ điện bình quân hằng năm bao gồm chi phí của các khâu trong chuỗi sản xuất - cung ứng điện và các khoản chi phí khác chưa được tính vào giá điện. Các khoản chi phí khác chưa được tính vào giá điện gồm cả chênh lệch tỉ giá đánh giá lại chưa được phân bổ, được đưa vào giá thành sản xuất – kinh doanh điện của năm tính giá do Bộ Công thương, Bộ Tài chính xem xét, quyết định.

Cục Điều tiết điện lực cho biết, chênh lệch tỉ giá là khoản chi phí lớn nhất thường bị treo, chưa hạch toán vào giá thành sản xuất – kinh doanh điện cũng như giá điện hoặc chỉ được hạch toán phân bổ một phần tùy tình hình tài chính mỗi năm. Trong khi đó, từ giữa quý I/2022, giá nhiên liệu thế giới đã tăng cao làm tăng chi phí mua điện của EVN nhưng giá bán lẻ điện được giữ ổn định dẫn đến kết quả kinh doanh của EVN năm 2022 lỗ hơn 26.000 tỷ đồng. Việc tăng giá điện bình quân 3% từ ngày 4/5 vừa qua chỉ giải quyết một phần khó khăn dòng tiền.

Do đó, Cục Điều tiết điện lực cho biết, căn cứ QĐ 24, những khoản chi phí đầu vào 2 năm 2022, 2023 sẽ được thu hồi qua các lần điều chỉnh giá tiếp theo. Mặt khác, theo Luật Giá 2023, giá điện cần bù đắp đủ chi phí thực tế hợp  lý và có lợi nhuận phù hợp cho EVN.

III. Vấn đề về quản lý công sản

6. Báo Đại đoàn kết (6/9) có bài “Hoang hóa trụ sở công” cho biết: Vừa qua, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ký ban hành Công điện số 771, yêu cầu các địa phương về việc rà soát việc xử lý tài sản, trụ sở làm việc của cơ quan, tổ chức, đơn vị hành chính đã thực hiện sắp xếp giai đoạn 2019-2021 và phương án thực hiện cho giai đoạn 2023-2030. Thực tế cho thấy tại nhiều địa phương, sau sáp nhập đã để xảy ra tình trạng lãng phí tài sản công, trong đó có nhiều khu nhà vốn là trụ sở làm việc.

Bài báo lấy ví dụ tại tỉnh Thanh Hóa, số cơ sở nhà đất dôi dư sau khi sáp nhập là 789 cơ sở, đã được UBND tỉnh phê duyệt chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý. Đáng chú ý, đa số những tài sản này còn giá trị lớn, giá trị khấu hao tài sản còn nhiều, có thể sửa chữa cải tạo để sử dụng, thậm chí một số địa bàn công trình vẫn mới, chưa kịp đưa vào sử dụng. Thanh Hóa không phải là địa phương duy nhất mà nhiều địa phương khác cũng diễn ra tình trạng hoang phí tài sản công sau sáp nhập.

Bộ Tài chính cho biết, việc sắp xếp, xử lý công sản sau sáp nhập được Chính phủ giao UBND cấp tỉnh hướng dẫn thực hiện. Đây là cơ sở pháp lý để các Bộ, ngành, địa phương lập phương án và tổ chức xử lý tài sản sau khi sắp xếp lại, thay vì mỗi nơi “sáng kiến” một kiểu; hoặc, sau khi đấu giá, bán đi, khi cần thì mất không gian hay diện tích đất đai đắc địa. Trong khi số tiền thu được từ việc khai thác, xử lý tài sản công, thu từ giao đất, cho thuê đất, sử dụng đất thuộc tài sản công như nhà, đất thường chiếm khoảng 12-14% tổng thu ngân sách hàng năm, tương đương gần 200.000 tỷ đồng (trên phạm vi cả nước).

Sở dĩ có tình trạng “hoang hóa” trụ sở đơn vị hành chính sau sáp nhập còn bởi lãnh đạo địa phương sợ sai trong quá trình thanh lý, bán đấu giá từ đó dẫn đến việc đùn đẩy, né tránh. Khối tài sản công đó rất lớn nhưng do thái độ “sợ sai” của cán bộ nên đành hoang hóa mà “trơ gan cùng tuế nguyệt” trước sự bức xúc của người dân địa phương.

Đã đến lúc cần ban hành quy định các chế tài kèm theo lộ trình cụ thể, nếu địa phương nào để hoang hóa, lãng phí trụ sở sau sáp nhập thì cần quy trách nhiệm người đứng đầu.

IV. Vấn đề về ngân sách nhà nước

7. Báo Công an nhân dân (6/9) có tin“Chi gần 1,2 nghìn tỷ đồng phòng, chống dịch và hỗ trợ người dân” cho biết: Theo Bộ Tài chính, trong 8 tháng qua, NSTW đã chi từ dự phòng bổ sung cho các địa phương gần 1,2 nghìn tỷ đồng kinh phí phòng, chống dịch và hỗ trợ người dân gặp khó khăn do dịch COVID-19; hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản để khôi phục sản xuất vùng bị thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh. Bên cạnh đó, Trung ương đã thực hiện xuất cấp 18,3 nghìn tấn gạo dự trữ quốc gia để khắc phục hậu quả mưa lũ, cứu trợ, cứu đói cho nhân dân trong dịp Tết Nguyên đán và giáp hạt đầu năm.

V. Vấn đề về đầu tư

8. Các báo: điện tử Chính phủ (6/9) có bài“Nỗ lực đẩy nhanh tiến độ các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành Giao thông vận tải”; Thời báo ngân hàng (6/9) có bài “Thủ tướng Chính phủ vừa ký công điện số 780/CĐ-TTg”; Vneconomy (6/9) có tin“Thủ tướng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành Giao thông vận tải”; Quân đội nhân dân (6/9) có tin “Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành Giao thông vận tải” cho biết: Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký ban hành Công điện số 780/CĐ-TTg về việc tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm cao nhất, nỗ lực đẩy nhanh tiến độ các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành Giao thông vận tải.

Thủ tướng yêu cầu Bộ trưởng Bộ KHĐT chủ trì phối hợp với Bộ trưởng Bộ Tài chính khẩn trương có văn bản hướng dẫn các Bộ, cơ quan trung ương, địa phương về điều chỉnh vốn giữa các nhiệm vụ, dự án của Chương trình phục hồi phát triển kinh tế - xã hội với các nhiệm vụ, dự án thuộc Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 - 2025 đã được bố trí vốn trong dự toán NSNN năm 2023, trước mắt tập trung giải quyết ngay việc điều hòa nguồn vốn cho dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông và các dự án trọng điểm khác, tuyệt đối không để ảnh hưởng đến tiến độ triển khai thi công các dự án, hoàn thành trước ngày 9/9/2023 và báo cáo lại Thủ tướng Chính phủ.

Bộ trưởng Bộ Tài chính theo nhiệm vụ được giao phối hợp chặt chẽ với Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư để khẩn trương giải ngân số vốn điều chỉnh được giao trong năm 2023, bảo đảm tiến độ theo yêu cầu và đúng quy định.

VI. Vấn đề về chứng khoán

9. Báo Tuổi trẻ (6/9) có tin “Khả quan nếu nhìn theo chứng khoán” cho biết: Mặc dù thị trường chứng khoán (TTCK) liên tục xảy ra các biến động, nhưng từ đầu năm đến nay, chỉ số VN-Index đã tăng xấp xỉ 217 điểm, đang neo sắc xanh với mốc 1.234 điểm. Sự tăng trưởng trên cũng giúp vốn hóa thị trường tăng vọt, riêng sàn chứng khoán TP HCM đã nhận thêm hơn 878.270 tỷ đồng vốn hóa.

Một số chuyên gia phân tích chứng khoán cho rằng, diễn biến này được thúc đẩy nhờ chính sách tiền tệ và tài khóa mở rộng. Bên cạnh đó, thu nhập khả dụng của các hộ gia đình Việt tăng mạnh mẽ trong những năm gần đây, kéo theo nhu cầu đầu tư và các sản phẩm tài chính – chứng khoán. Chưa kể, Chính phủ Việt Nam cũng đang thực hiện các bước hỗ trợ sự phát triển của lĩnh vực chứng khoán, đặc biệt là hệ thống giao dịch mới do Sở Giao dịch Chứng khoán Hàn Quốc phát triển…

Hữu Nghĩa

Theo Trang tin điện tử Bộ Tài chính